حجيت ظواهر ، ظهور وضعى است ، به شرط آنكه متكلم قرينه‌اى خلاف آن اقامه نكند . نكته : مشهور اصوليون ، ظهورى را كه مستند آن وضع باشد ، در تعارض با ظهورى كه مستند آن اطلاق باشد ، مقدم مىدانند . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 536 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 146 . خمينى ، مصطفى ، تحريرات فى الاصول ، ج 2 ، ص 385 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 42 . « ع » عادت شيوه مستمرّ نزد فرد يا گروه خاص عادت ، به معناى روش و شيوه عملى يا گفتارى مستمر در نزد فرد يا گروه خاص است ؛ به بيان ديگر ، عادت ، به روشى گفته مىشود كه فرد يا گروهى بدان خو گرفته و آن را تكرار مىنمايد ، البته تعريف‌هاى متعددى براى عادت و رابطه آن با عرف وجود دارد . برخى عرف و عادت را يكى دانسته‌اند . بعضى نيز مانند « ابو محمد غزالى » ميان عرف و عادت تفاوت مفهومى گذاشته ، ولى از نظر مصداق آنها را يكى دانسته‌اند . گروهى هم عادت را اعم مطلق از عرف دانسته‌اند ، زيرا عادت ، به فردى و جمعى تقسيم مىشود ، ولى عرف ، همان عادت جمعى است . نيز ر . ك : عرف ؛ عناصر عادت . طباطبايى حكيم ، محمد تقى ، الاصول العامة للفقه المقارن ، ص 419 . مهريزى ، مهدى ، كتابشناسى اصول فقه شيعه ، ص 33 . فيض ، على رضا ، مبادى فقه و اصول ، ص 204 . زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 2 ، ص ( 829 - 828 ) . جعفرى لنگرودى ، محمد جعفر ، دانشنامه حقوقى ، ج 2 ، ص ( 58 - 57 ) . محمدى ، ابو الحسن ، مبانى استنباط حقوق اسلامى يا اصول فقه ، ص ( 255 - 254 ) . جناتى ، محمد ابراهيم ، منابع اجتهاد ( از ديدگاه مذاهب اسلامى ) ، ص ( 394 - 392 ) . عادت جمعى شيوه مستمرّ ميان همه يا بيشتر مردم ، يا قوم و گروه خاص عادت جمعى ، مقابل عادت فردى ، و به معناى روش و سيره مستمر عملى يا گفتارى همه يا بيشتر مردم ، قوم يا گروه خاصى است . نيز ر . ك : عرف . بحر العلوم ، محمد ، الاجتهاد اصوله و احكامه ، ص 83 . زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 2 ، ص 828 . محمدى ، ابو الحسن ، مبانى استنباط حقوق اسلامى يا اصول فقه ، ص 254 . ولايى ، عيسى ، فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول ، ص 244 . عادت فردى تكرار مستمرّ قول يا عمل توسط يك فرد عادت فردى ، مقابل عادت جمعى ، و به معناى تكرار مستمر قول يا عمل ، توسط يك فرد است ، به‌گونه‌اى كه جزء طبيعت ثانوى و خوى وى محسوب مىشود . بحر العلوم ، محمد ، الاجتهاد اصوله و احكامه ، ص 83 . ولايى ، عيسى ، فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول ، ص 244 . محمدى ، ابو الحسن ، مبانى استنباط حقوق اسلامى يا اصول فقه ، ص 254 . عاصى ترك امتثال تكليف واقعى احراز شده عاصى ، مقابل مطيع بوده و به مكلفى گفته مىشود كه از راه قطع و يا حجت معتبر ، تكليف را احراز كرده تكليف بر او منجز شده ولى در مقام امتثال ، اقدام به مخالفت با آن نموده است و عنوان متجرى نيز بر وى صادق نباشد براى مثال ، مكلف درمىيابد كه خمر ، حرام است ولى در مقام امتثال ، مخالفت نموده و مرتكب شرب آن مىگردد و در واقع نيز خمر خورده و اشتباه نكرده است به چنين كسى « عاصى » اطلاق شده و در نظر عقل مستحق عقاب است . ايروانى ، باقر ، الحلقة الثالثة فى اسلوبها الثانى ، ج 1 ، ص 133 . بروجردى ، حسين ، نهاية الاصول ، ص 417 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 4 ، ص ( 53 - 52 ) . خمينى ، روح اللّه ، انوار الهداية فى التعليقة على الكفاية ، ج 1 ، ص 46 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 301 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 3 ، ص 50 . عالم اخبارى ر . ك : اخباريون عالم اصولى ر . ك : اصوليون عالم جعل ر . ك : مرحله انشا عالم ملاك ر . ك : مرحله اقتضا عام لفظ شامل تمام مصاديق مدخول آن عام ، در لغت ، به معناى فراگير بودن و شامل شدن ، و عموم ، به